среда, 23 март 2011, 12:24
Тркалезна маса за кривичната одговорност во кривичните дела клевета и навреда
Во организација на коалицијата „Сите за правично судење“ денеска во Скопје се одржа тркалезна маса на тема „Кривична одговорност во кривичните дела клевета и навреда, со посебен осврт на одговорноста на правните лица“. Професорот Никола Тупанчески смета дека казнената одговорност на правните лица се рефлектира врз извршувањето на кривичните дела од страна на медиумите или преку медиумите.
- Станува збор за материја која седум-осум години се применува во Македонија, но од самиот старт се покажаа одредени недоречености. Последните измени и дополнувања на Кривичниот законик од 2009 година, кои стапија во сила во 2010, значат подобрување на законската рамка во примената на казнената одговорност на правните лица, рече Тупанчески.
Посебен акцент, според него, треба да се стави за одредени категории на правни лица, субјекти кои се извршители на кривични дела или врз кои се извршиле кривични дела, посочувајќи на мас-медиумите и политичките партии.Во однос на новинарите, Тупанчески рече дека станува збор за правно лице кое е поврзано со одредбите од Европската конвенција за човекови права со Уставот и етичкиот Кодекс на новинарите.
- Било какво зафаќање во медиумската сфера би значело на некој начин, доколку тоа не биде дозирано и со одредена резерва, атак и врз слободното изразување. Кога станува збор за мас-медиумите треба да се биде внимателен, затоа што сето тоа може да добие друг контекст или друга конотација која би значела директен атак врз демократските процеси на една држава, додаде Тупанчески. Одоговарајќи на новинарско прашање во врска со измените на Кривичниот законик во однос на медиумите, тој вели дека една од новите казни е одземање и забрана на добивање лиценцна или договор.
- Тоа значи згаснување на работата на некоја новинарска куќа. Доколку судот реши дека таа медиумска куќа или тој правен субјект извршил кривично дело, му стои на располагање инструмент, механизам, значи освен паричната има и осум други казни во Кривичниот закон кои би значеле или привремено или трајно запирање на медиумот. Станува збор за многу сензитивна материја каде при имплементацијата на овие одредби треба да се биде особено внимателен, истакна професорот Тупанчески.
Во контекст на тоа, појасни дека одредбите за кривична одоговорност во однос на индивидуалниот новинарски израз остануваат, за авторот на текстот, главниот уредник, со што покрај кривичната одговорност на медиумот останува како посебна и одоговорноста на новинарот.Здружението на новинари на Македонија, како што рече Александар Манасиев, бара целосна декриминизација на клеветата и преминување на кривичниот дел навреда и клевета од Кривичниот суд во Граѓанското право.
- Оние што ќе се почуствуваат наклеветени и навредени од одреден новинарски прилог, правдата да ја бараат пред граѓанскиот суд. ЗНМ смета дека потребно е ограничување на висината на паричната казна што се досудува. Ако денеска се досудуваат казни од 30.000 евра, утре може лесно да се досудуваат од 100.000, половина милион или милион евра. Знаеме каква е економската состојба на новинарите, многу често работат за потпросечни плати, ако еден новинар е осуден на казна од 30.000 евра, тогаш тој треба да работи 10 години без да јаде ништо за да може да ја плати казната, изјави Манасиев.
Поранешениот судија во Врховниот суд, Агим Мифтари смета дека во ова време е добро е да остане ваквата декриминализација со исклучување на казната затвор. Друг проблем, според него, може да се појави ако се пресудуват големи парични казни, а може да дојде и до затворање на медиумот. За казнено-правната одговорност на правните лица и искуствата од домашната судска практика на денешната тркалезна маса говореше адвокатот Анита Бегова.